Stanisław Wojciech Wielgus (ur. 23 kwietnia 1939 w Wierzchowiskach) – duchowny katolicki, arcybiskup senior warszawski i tytularny Viminacium, filozof, teolog, profesor, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (1989-1998), biskup płocki (1999-2007). Od 5 stycznia 2007 do 7 stycznia 2007 metropolita warszawski.

Życiorys
Święcenia kapłańskie przyjął 10 czerwca 1962 z rąk bp. Piotra Kałwy. Pracę magisterską z historii Kościoła poświęconą biskupowi chełmskiemu Stanisławowi Jackowi Święcickiemu obronił w 1964. Pracował jako wikariusz w parafiach św. Tomasza Apostoła w Zamościu (1962-1963), oraz św. Pawła w Lublinie (1963-1965). Po ukończeniu studiów na KUL (1968) przez rok pracował jako wikariusz w parafii św. Mikołaja w Hrubieszowie.

Pracownik naukowy i rektor KUL
Od 1969 pracownik KUL ( asystent w Międzywydziałowym Zakładzie Historii Kultury w Średniowieczu). Po obronie doktoratu (1972 Quaestiones Nicolai Peripatetici - krytyczna edycja i obszerne opracowanie) - jako adiunkt naukowo-badawczy.

W latach 1973-1975, oraz 1978 przebywał w Martin Grabmann-Institut przy Uniwersytecie w Monachium. W 1980 habilitacja na podstawie Benedykta Hesse "Quaestiones super octo libros «Physicorum» Arystotelesa" - krytyczna edycja i obszerne opracowanie komentarza do Fizyki Arystotelesa, pióra jednego z najwybitniejszych profesorów pierwszej połowy XV w., rektora Uniwersytetu Krakowskiego. Od 1982, docent przy Katedrze Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Wydziału Filozofii.

W 1989, profesor na Wydziale Filozofii Katedry Historii Filozofii w Polsce, którą kierował do 2006. W 1992 profesor zwyczajny.

W KUL-u pełnił szereg funkcji administracyjnych: kierownik Sekcji Filozofii Teoretycznej Wydziału Filozofii 1984-1988) i Międzywydziałowego Zakładu Kultury w Średniowieczu (1985-2006); sekretarz generalny Towarzystwa Naukowego KUL (1986-1989), prorektor ds. studenckich (1988-1989) i rektor (1989-1998). Redaktor naczelny "Acta Mediaevalia" , członek komitetu redakcyjnego "Studiów Mediewistycznych", członek rady naukowej "Roczników Filozoficznych".

W latach 1990-1993 wiceprzewodniczący Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich. W 1991 papież Jan Paweł II powołał go na uczestnika Synodu Biskupów Europejskich. Konsultor watykańskiej Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej

Jako pracownik naukowy specjalizuje się w historii filozofii późnego średniowiecza (jest mediewistą). Opublikował kilkanaście książek i ok. 400 artykułów, jest promotorem prac doktorskich i magisterskich. Znaczną część jego naukowych prac stanowią krytyczne edycje średniowiecznych rękopiśmiennych tekstów naukowych. Wydał także kilka tomów swoich przemówień rektorskich oraz kazań i przemówień biskupich.

Członek Associazione degli Storici Europei, Société Internationale pour l'Étude dla la Philosophie Médiévale, Academia Scientiarum et Artium Europaea, European Ethics Network oraz Towarzystwa Naukowego KUL, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Societas Humboldtiana Polonorum, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu i Towarzystwa Naukowego Płockiego.

Biskup ordynariusz płocki
24 maja 1999 Jan Paweł II mianował go biskupem diecezji płockiej. Konsekracja, kanoniczne przejęcie diecezji, oraz ingres do katedry Wniebowzięcia NMP miały miejsce 1 sierpnia 1999. Głównym konsekratorem był prymas Polski kardynał Józef Glemp. Pod koniec urzędowania został honorowym obywatelem Płocka.

Podczas pracy bp. Wielgusa w Płocku szerokim echem odbyło się powstanie tzw. Katechizmu Płockiego, czyli kompedium KKK wyjaśniającego prawdy wiary. Za tę inicjatywę ordynariusz płocki otrzymał podziękowanie od papieża Benedykta XVI. Ponadto jako biskup płocki podjął wiele inicjatyw społecznych m.in. doprowadził do rozbudowy Muzeum Diecezjalnego i powstania multikina w budynku należącym do kurii diecezjalnej.

Praca w Episkopacie Polski

• członek Rady Stałej KEP
• przewodniczący Rady Naukowej KEP
• współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu
• asystent Krajowej Rady Katolików Świeckich (1999-2001)
• członek Zespołu ds. Duszpasterskiej Troski o Radio Maryja

Arcybiskup metropolita warszawski
6 grudnia 2006 papież Benedykt XVI podniósł go do godności arcybiskupiej i mianował metropolitą warszawskim. 5 stycznia 2007 przejął kanonicznie ten urząd.

W dniu zaplanowanego ingresu do warszawskiej archikatedry, 7 stycznia 2007, zrezygnował z funkcji metropolity warszawskiego. Zamiast ingresu, na który do katedry przybyły tysiące wiernych z całej Polski, oraz wielu gości oficjalnych, odbyła się msza dziękczynna za 25-letnią posługę dotychczasowego metropolity, kard. Józefa Glempa. Na początku liturgii głos zabrał arcybiskup Wielgus, który przedstawił treść listu, jaki złożył na ręce Benedykta XVI:

Po dogłębnej refleksji i ocenie mojej osobistej sytuacji, zgodnie z kan. 401 § 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego składam na ręce Waszej Świątobliwości rezygnację z urzędu Arcybiskupa Metropolity Warszawskiego.

Decyzja ta miała związek z pojawiającymi się w mediach zarzutami o współpracę z wywiadem PRL w latach 1973 - 1978 (sprawa TW Greya). Papież rezygnację przyjął powierzając kierowanie archidiecezją warszawską kard. Glempowi do czasu podjęcia dalszych decyzji. Od tego czasu arcybiskup senior warszawski i arcybiskup tytularny Viminacium. 12 lutego 2007 Benedykt XVI listownie zapewnił go o duchowej bliskości i braterskim zrozumieniu. Papież wyraził też zachętę, by na nowo podjął on pracę na rzecz Kościoła i udzielił hierarsze szczególnego błogosławieństwa apostolskiego.

Zarówno jego nominacja, jak i rezygnacja wywołały duże debaty publiczne i szeroko odbiły się w mediach w Polsce i zagranicą.

13 lutego złożył do Sądu Lustracyjnego wniosek o przeprowadzenie procesu autolustracyjnego. 17 października Sąd Okręgowy w Lublinie umorzył na jego prośbę postępowanie lustracyjne.

Pod koniec marca 2007 arcybiskup Wielgus przeprowadził się do Lublina. 4 kwietnia 2008, decyzją Towarzystwa Naukowego KUL, abp Wielgus otrzymał Nagrodę im. Księdza Idziego Radziszewskiego za rok 2007. W 2009 uhonorowany przez KUL Księgą Pamiątkową.

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Wielgus